Inloggen Probeer gratis
Taal:NL

Antwoorden Keuken en inkoop

IDDSI-niveaus: wat je keuken per niveau levert

IDDSI beschrijft in acht niveaus, van 0 tot 7, hoe dik een drank is en hoe zacht of fijn voeding is voor mensen met slikproblemen.

IDDSI is het internationale raamwerk dat in acht niveaus, van 0 tot 7, vastlegt hoe dik een drank moet zijn en hoe zacht of fijn voeding moet zijn voor mensen met slikproblemen. Elk niveau heeft een nummer, een naam, een kleur en een eenvoudige test. Zo bedoelen de logopedist, de verpleging en de kok hetzelfde als iemand "niveau 5" zegt.

Deze pagina is geschreven voor de keuken: voor de zorgkeuken, de maaltijdservice en de cateraar die aan een zorginstelling levert. Het is geen medisch advies.

Wat IDDSI betekent

IDDSI staat voor International Dysphagia Diet Standardisation Initiative. Dysfagie is de medische term voor slikproblemen. Vroeger had bijna elke instelling eigen namen voor gemalen of gepureerde voeding, waardoor "gemalen" in het ene huis iets anders was dan in het andere. IDDSI vervangt die huisnamen door één schaal die overal hetzelfde betekent.

Dranken lopen van niveau 0 tot en met 4, voeding van niveau 3 tot en met 7. Niveau 3 en 4 hebben dus zowel een drankennaam als een voedingsnaam. De volledige omschrijvingen staan in het Nederlands op iddsi.org.

Wie bepaalt het niveau

Niet de keuken. Een logopedist onderzoekt de bewoner of cliënt en bepaalt het niveau voor eten en voor drinken, en die twee kunnen verschillen. Iemand kan bijvoorbeeld fijngemalen en smeuïg eten en dikvloeibaar drinken. De taak van de keuken is dat niveau elke maaltijd betrouwbaar te leveren, en aan de bel te trekken als een gerecht op dat niveau niet te maken is.

De acht niveaus op een rij

De namen hieronder zijn de officiële Nederlandse IDDSI-namen. De exacte eisen en testcriteria lees je in de Nederlandse gedetailleerde definities op iddsi.org.

NiveauDrankenVoedingWat de keuken levertHoe je het test
0DunvloeibaarStroomt als waterVloeistoftest
1Licht vloeibaarIets dikker dan waterVloeistoftest
2Matig vloeibaarDrinkbaar, loopt snel van een lepelVloeistoftest
3DikvloeibaarDikvloeibaarGlad, zonder stukjes, te drinken uit een beker of te eten met een lepelVloeistoftest, vorkdruppeltest
4Zeer dikvloeibaarGladgemalenGlad, zonder klontjes, houdt zijn vorm op een lepel, kauwen is niet nodigVorkdruppeltest, lepelkanteltest
5Fijngemalen & smeuïgZacht en vochtig met kleine klontjes die je met de tong plet, zonder losse dunne vloeistofVorkdruktest, deeltjesgrootte
6Zacht & kleingesnedenZachte, malse hapklare stukjes, zonder losse dunne vloeistofVork- of lepeldruktest, stukgrootte
7Normaal, en makkelijk te kauwenGewone voeding; makkelijk te kauwen is zacht en mals, zonder harde, taaie of draderige delenVork- of lepeldruktest bij makkelijk te kauwen

Naast de acht niveaus kent IDDSI een aparte categorie, in het Engels transitional foods: voedsel dat als vaste stof begint en zacht wordt of uiteenvalt als er vocht bij komt of als het warm wordt. Dat is alleen geschikt als de logopedist het toestaat.

De testen in de keuken

IDDSI werkt met testen die je met gewoon keukengerei doet. Je hoeft niets te kopen behalve een spuit van 10 ml voor de vloeistoftest.

De maten zijn ook vastgelegd. Bij niveau 5 zijn de klontjes voor volwassenen maximaal 4 mm breed en 15 mm lang. Bij niveau 6 zijn de stukjes voor volwassenen maximaal 15 mm, ongeveer een duimnagel. Voor kinderen gelden kleinere maten. Lees de precieze criteria na in de definities op iddsi.org voordat je ze in je eigen werkinstructie zet.

Aangepaste maaltijden maken

Etiket en uitgifte

De meeste fouten ontstaan niet bij de blender maar tussen keuken en tafel. Een bord dat goed is gemaakt op niveau 5 en bij iemand op niveau 4 terechtkomt, is een risico. Zet het niveau op alles wat de keuken verlaat: op het etiket van de portie, op de uitgiftelijst en op de menukaart.

Vanuit de productielijst print je per portie een etiket, zodat het niveau en de allergenen met het bord meegaan.

Zet op je menu bij elk gerecht op welke niveaus het verkrijgbaar is. Lever je als cateraar of maaltijdservice aan een instelling, spreek dan vooraf af welke niveaus je levert en hoe het niveau op de verpakking staat. Meer over werken voor deze doelgroep lees je op Catermonkey voor zorginstellingen.

Veelgestelde vragen

Waar staat IDDSI voor?

International Dysphagia Diet Standardisation Initiative. Het is het internationale raamwerk dat aangepaste voeding en verdikte dranken voor mensen met slikproblemen beschrijft in acht niveaus, van 0 tot 7.

Hoeveel IDDSI-niveaus zijn er?

Acht, genummerd van 0 tot en met 7. Dranken gebruiken niveau 0 tot en met 4, voeding niveau 3 tot en met 7. Niveau 3 en 4 hebben daardoor zowel een drankennaam als een voedingsnaam.

Wat is IDDSI niveau 5?

Fijngemalen en smeuïg: zachte, vochtige voeding met kleine klontjes die je met de tong kunt pletten, zonder losse dunne vloeistof. Voor volwassenen zijn de klontjes maximaal 4 mm breed en 15 mm lang.

Wat is het verschil tussen IDDSI 4 en 5?

Niveau 4, gladgemalen, is helemaal glad en hoeft niet gekauwd te worden. Niveau 5, fijngemalen en smeuïg, heeft kleine zachte klontjes die met de tong te pletten zijn.

Wie bepaalt welk IDDSI-niveau iemand krijgt?

De logopedist, na onderzoek. Eten en drinken kunnen op verschillende niveaus staan. De keuken levert het niveau dat is vastgesteld en past het niet zelf aan.

Hoe test je IDDSI-niveaus in de keuken?

Met de testen die IDDSI beschrijft: de vloeistoftest met een spuit van 10 ml voor dranken, de vorkdruppeltest en lepelkanteltest voor dikke consistenties, en de vork- of lepeldruktest voor zachte voeding. Test elke batch en noteer de uitkomst.

Catermonkey print per portie een etiket vanuit de productielijst, met het gerecht, de allergenen en wat je er verder op wilt hebben.

Probeer gratis

Meer over keuken en inkoop

Alle antwoorden