Antwoorden Keuken en inkoop
Mise en place: betekenis en hoe je het organiseert
Mise en place betekent dat alles klaarstaat voordat de service begint: ingrediënten gesneden en afgewogen, sauzen gemaakt, gereedschap op zijn plek.
Mise en place is Frans voor "op zijn plaats gezet". In de keuken betekent het dat alles klaarstaat voordat de service begint: groente gesneden, vlees geportioneerd, sauzen en garnituren gemaakt, borden en gereedschap binnen handbereik. Wie tijdens de service nog moet snijden of zoeken, loopt achter zodra de eerste bonnen binnenkomen.
Wat mise en place in de praktijk is
Mise en place is het voorwerk dat de service mogelijk maakt. Het gaat om twee dingen tegelijk. De spullen: alles wat je nodig hebt, in de juiste hoeveelheid, op de juiste plek. En de volgorde: wat moet eerst klaar, wat kan later, wat moet vlak voor de service vers.
Het woord komt uit de klassieke Franse keuken, maar het principe geldt overal waar onder tijdsdruk gekookt wordt: de à-la-cartekeuken, de lunchroom, de cateraar die een buffet voor tweehonderd man klaarzet en de zorgkeuken die om half twaalf honderd maaltijden uitgeeft. Ook achter de bar heet het zo: fruit gesneden, ijs aangevuld, glazen gepoetst.
Een lijst per post
De basis is een vaste lijst per post. Die schrijf je één keer uit en pas je aan als de kaart verandert. Een voorbeeld voor een kleine à-la-cartekeuken:
| Post | Wat klaar moet staan | Wanneer | Afgetekend |
|---|---|---|---|
| Koude kant | Sla gewassen en gedroogd, dressings in knijpflessen, garnituren gesneden | Uur voor service | |
| Warme kant | Vlees en vis geportioneerd, sauzen op temperatuur, groente geblancheerd | Ochtend, sauzen vlak voor service | |
| Garnituren | Aardappel voorgegaard, puree klaar, kruiden gehakt | Middag | |
| Desserts | Componenten afgevuld, koude bakjes klaar, saus in flesjes | Middag | |
| Bar | Fruit gesneden, ijs aangevuld, glazen gepoetst, koelingen bijgevuld | Half uur voor opening | |
| Uitgifte | Borden warm, bonnenrail leeg, doeken en tangen klaar | Kwartier voor service |
De kolom "afgetekend" is geen bureaucratie. Wie een post overneemt van een collega ziet in één blik wat er nog moet gebeuren.
Hoeveel maak je klaar?
Te weinig mise en place betekent dat je tijdens de service moet bijmaken. Te veel betekent derving. De hoeveelheid haal je uit twee bronnen:
- Wat je verwacht te verkopen. Reserveringen, het weer, de dag van de week, en wat je vorige week op dezelfde dag verkocht.
- Wat er nog ligt. Tel eerst wat over is van gisteren en nog goed is, en maak alleen het verschil bij.
Bij catering is het simpeler, want je kent het aantal gasten. Dan reken je de maaklijst uit het aantal porties per gerecht en tel je er alleen een marge voor verlies bij op.
Mise en place bij catering
Voor een cateraar heeft mise en place twee lagen. In de eigen keuken maak je het voorwerk: alles wat gesneden, gegaard en afgevuld kan worden. Op locatie zet je de tweede mise en place neer: het werkstation, de uitgifte, de borden, de chafing dishes. Wat op locatie ontbreekt, kun je niet even uit de koelcel pakken.
Werk daarom met een paklijst die uit dezelfde opdracht komt als je maaklijst, en vink beide af voordat de bus vertrekt. Meer over de dag zelf lees je in een draaiboek maken voor een cateringdag.
Mise en place en hygiëne
Voorwerk dat klaarstaat, staat vaak buiten de koeling of warm in de bain-marie. Dat raakt je voedselveiligheid. Werk met afgedekte bakjes, zet een datum op alles wat de volgende dag nog gebruikt wordt, en houd koude componenten koud tot het moment van gebruik. Wat je volgens de hygiënecode vastlegt, staat in hygiënecode en HACCP in de horeca.
Veelgestelde vragen
Wat betekent mise en place?
Mise en place is Frans voor "op zijn plaats gezet". In de keuken betekent het dat al het voorwerk klaar is en alles op zijn plek staat voordat de service begint.
Wat hoort er bij mise en place?
Alles wat je tijdens de service nodig hebt: gesneden en afgewogen ingrediënten, sauzen en garnituren, geportioneerd vlees en vis, warme borden en gereedschap binnen handbereik.
Wordt mise en place ook buiten de keuken gebruikt?
Ja. Achter de bar betekent het fruit gesneden, ijs aangevuld en glazen gepoetst. In de bediening gaat het om gedekte tafels en een opgeruimd uitgiftepunt.
Hoe voorkom je dat je te veel mise en place maakt?
Tel eerst wat er nog ligt en goed is, en maak alleen het verschil bij met wat je verwacht te verkopen. Gebruik je verkoop van dezelfde dag vorige week als ijkpunt.
Wat is het verschil tussen mise en place en een maaklijst?
De maaklijst zegt wat er gemaakt moet worden en hoeveel. Mise en place is de toestand waarin je post staat als dat werk klaar is.
Catermonkey maakt van al je opdrachten één maaklijst per dag, per post en per gerecht.
Probeer gratis