Antwoorden Je bedrijf runnen
Een horecazaak beginnen in Nederland: wat je regelt, en in welke volgorde
Begin bij het pand en het omgevingsplan, dan de KvK, de vergunningen, de NVWA en je hygiënecode. Pas daarna inrichting, personeel en kassa.
Een horecazaak beginnen in Nederland gaat in een vaste volgorde: eerst controleer je of horeca in het pand mag, dan schrijf je je in bij de KvK, vraag je de vergunningen aan die je gemeente en je concept vragen, registreer je bij de NVWA en leg je vast hoe je voedselveilig werkt. Inrichting, personeel en kassa komen daarna. Wie die volgorde omdraait, betaalt dat meestal in huur voor een pand dat nog niet open mag.
Hieronder staat het stappenplan, met per stap waar een restaurant, een café, een lunchroom en een koffiezaak van elkaar verschillen.
Begin bij het pand, niet bij het concept
De naam, de kaart en de inrichting zijn het leukste werk. Toch begint alles bij één vraag: mag er op dit adres horeca, en welke soort?
Dat staat in het omgevingsplan van je gemeente, samen met de regels uit de APV. Veel gemeenten delen horeca in categorieën in, bijvoorbeeld een lunchroom die om zes uur sluit tegenover een café met nachtvergunning. Een pand dat geschikt is voor het een, is dat niet automatisch voor het ander.
Check daarom voordat je tekent:
- De bestemming. Past jouw soort horeca op dit adres? Zo niet, dan heb je een omgevingsvergunning of een wijziging van het omgevingsplan nodig, en dat duurt.
- Afzuiging en afvoer. Een keuken waar gebakken en gefrituurd wordt, heeft een afzuigkanaal nodig dat ergens naar buiten mag. Een vetafscheider hoort daarbij. Dit is de duurste verrassing bij verbouwen.
- Brandveiligheid en capaciteit. Hoeveel gasten mag je binnen hebben, en wat vraagt dat aan nooduitgangen en materialen?
Teken bij voorkeur eerst een intentieverklaring met de verhuurder, met als voorwaarde dat de vergunningen rond komen. Daarmee kun je ook al bij de KvK terecht.
Het stappenplan
Dit stappenplan volgt dat van Ondernemersplein, aangevuld met wat het in de praktijk betekent. Daar staan ook nog openingstijden, afval en milieuregels.
| Stap | Wat je regelt | Waar |
|---|---|---|
| 1. Pand en omgevingsplan | Mag jouw soort horeca hier? Omgevingsvergunning bij verbouwen of andere bestemming. | Gemeente |
| 2. KvK-inschrijving | Inschrijven, met huurcontract of intentieverklaring. KVK geeft je gegevens door aan de Belastingdienst, die je btw-nummers stuurt. | KvK |
| 3. Vergunningen | Exploitatievergunning, alcoholvergunning, terrasvergunning, eventueel een Bibob-toets. | Gemeente |
| 4. Brandveiligheid | Maatregelen in het pand, rookverbod binnen. | Gemeente en brandweer |
| 5. NVWA-registratie | Aparte registratie als levensmiddelenbedrijf in MijnNVWA, per vestiging. | NVWA |
| 6. Hygiënecode | Werken volgens de hygiënecode voor de horeca of een eigen HACCP-plan. | Je eigen zaak |
| 7. Verpakkingen | Regels voor wegwerpplastic en verpakkingen bij afhalen en bezorgen, plus de strengere EU-verpakkingsregels die sinds 12 augustus 2026 gelden. | Rijksoverheid |
| 8. Administratie | Een administratie die je aangiften onderbouwt, inclusief je kassa. | Belastingdienst |
| 9. Personeel | RI&E bij je eerste medewerker, leeftijdsregels, loonadministratie. | Arbeidsinspectie, Belastingdienst |
| 10. Muziek | Een licentie zodra je achtergrondmuziek draait. | BumaStemra en Sena |
| 11. Verzekeringen | Aansprakelijkheid, inventaris, bedrijfsschade. | Verzekeraar |
Stap 1 tot en met 3 hangen aan elkaar. Je vergunningsaanvraag vraagt om een adres en een inschrijving, en de gemeente toetst je plannen aan hetzelfde omgevingsplan als in stap 1.
Wat per concept verschilt
De basis is voor iedereen gelijk. De verschillen zitten in drie dingen: of je alcohol schenkt, hoe zwaar je keuken is en hoe laat je opengaat.
| Restaurant | Café | Lunchroom | Koffiezaak | |
|---|---|---|---|---|
| Alcohol | Meestal wel, dus alcoholvergunning | Ja, de kern van de zaak | Vaak niet of beperkt | Meestal niet |
| Keuken | Volledige keuken, zware afzuiging | Vaak klein of geen | Licht: broodjes, soep, salades | Minimaal, vooral vitrine |
| Openingstijden | Tot laat in de avond | Tot laat, soms nacht | Overdag | Overdag |
| Waar het vastloopt | Afzuiging en verbouwkosten | Vergunningen, Bibob, geluid | Omzet per gast is laag | Huur tegenover lage besteding |
| Personeel | Keuken en bediening | Bar, leidinggevende met sociale hygiëne | Klein team, veel parttime | Klein team |
Wil je in een lunchroom of koffiezaak later toch een glas wijn verkopen, neem dat dan nu al mee in je aanvraag. Achteraf een alcoholvergunning aanvragen kost dezelfde moeite, maar dan met een zaak die al draait.
Vergunningen
Welke vergunningen je nodig hebt, bepaalt je gemeente. Dit komt het vaakst terug:
- Exploitatievergunning. In veel gemeenten nodig voor elke horecazaak, in andere alleen voor bepaalde categorieën.
- Alcoholvergunning. Alleen als je alcohol schenkt. Leidinggevenden moeten een diploma sociale hygiëne hebben en in het Register Sociale Hygiëne staan. Zie de Alcoholwet voor horecaondernemers en sociale hygiëne.
- Terrasvergunning. Zodra je buiten stoelen zet. Op gemeentegrond betaal je daarnaast precario.
- Bibob-toets. De gemeente kan bij je aanvraag een integriteitsonderzoek doen naar jou en je financiering.
Alles over de aanvraag zelf staat in horecavergunning aanvragen.
Voedselveiligheid vanaf dag één
Iedereen die eten maakt of verkoopt, registreert zich bij de NVWA. Dat is een aparte stap naast de KvK: KVK geeft niet door dat je met voedsel werkt. Daarnaast werk je volgens een HACCP-plan of, makkelijker, volgens de goedgekeurde hygiënecode voor de horeca van KHN.
Werken volgens de hygiënecode betekent vastleggen wat je doet: temperaturen bij ontvangst en in de koeling, schoonmaak, allergenen. Bij een controle telt wat je kunt laten zien. Zet die lijsten klaar voordat je opengaat. Voorbeelden staan in HACCP-lijsten en de allergenenlijst.
Personeel, kassa en administratie
Bij je eerste medewerker komt er een lijstje bij. Je maakt een risico-inventarisatie en -evaluatie, je regelt de loonadministratie en je houdt rekening met de leeftijdsregels voor jongeren. Schenk je alcohol, dan is er tijdens openingstijden altijd een leidinggevende aanwezig die op het aanhangsel van je alcoholvergunning staat.
Je kassa is in de eerste plaats een stuk administratie. De Belastingdienst wil dat je omzet per dag te volgen is en dat je je gegevens bewaart. Kies een afrekensysteem dat die omzet per dag vastlegt en exporteert naar je boekhouding, zodat je niet elke week met de hand overtypt.
De rekensom voor je tekent
Reken van achter naar voren. Tel je vaste lasten per maand op: huur, energie, verzekeringen, afschrijving op de inrichting en je eigen inkomen. Deel dat door het aantal dagen dat je open bent. Dat bedrag moet je per dag overhouden na inkoop.
Deel het vervolgens door wat een gemiddelde gast oplevert na inkoop, en je weet hoeveel gasten je per dag nodig hebt. Bij een koffiezaak is dat getal hoog, omdat de besteding laag is. Bij een restaurant zit het risico eerder in de verbouwing en het personeel.
Klopt die som niet met wat er op een gewone dinsdag langs het pand loopt, dan is het pand te duur of je kaart te goedkoop. Dat wil je weten voordat je tekent. Hoe je die cijfers in een plan zet, staat in ondernemingsplan horeca. Hoe je de marge per gerecht uitrekent, in marge berekenen in de horeca.
Veelgestelde vragen
Wat heb je nodig om een horecazaak te beginnen?
Een pand waar horeca volgens het omgevingsplan is toegestaan, een inschrijving bij de KvK, een registratie bij de NVWA en een werkwijze volgens een hygiënecode of eigen HACCP-plan. Afhankelijk van je gemeente en je concept komen daar een exploitatievergunning, een alcoholvergunning, een terrasvergunning en een muzieklicentie bij.
Heb je een diploma nodig om een restaurant of café te beginnen?
Voor het openen zelf niet. Schenk je alcohol, dan moeten de leidinggevenden op de alcoholvergunning wel een diploma sociale hygiëne hebben en in het Register Sociale Hygiëne staan. Kennis van voedselveiligheid is verplicht, maar daar hoort geen vast diploma bij.
Heb je voor een lunchroom of koffiezaak een horecavergunning nodig?
Dat hangt af van je gemeente. Veel gemeenten vragen een exploitatievergunning voor elke horecazaak, sommige alleen voor zaken met alcohol of late openingstijden. Een alcoholvergunning heb je alleen nodig als je alcohol schenkt. Vraag het na bij je gemeente voordat je tekent.
Hoe lang duurt het om een horecazaak te openen?
Reken op maanden, niet weken. De vergunningen zijn meestal de langste post, zeker als er een Bibob-onderzoek bij komt of als je moet verbouwen. Begin met de aanvragen zodra je een intentieverklaring voor het pand hebt.
Moet ik bij de NVWA registreren als ik bij de KvK sta?
Ja. De NVWA-registratie is een aparte stap. Je regelt hem zelf in MijnNVWA nadat je bij de KvK bent ingeschreven. Je logt in met eHerkenning, bij een eenmanszaak kan het ook met DigiD. Heb je meer vestigingen, dan registreer je ze elk apart.
Recepten, kostprijzen en maaklijsten op één plek vanaf de eerste dag, zodat je kaart klopt voordat de deur opengaat.
Probeer gratis